حسن مرسلوند

210

زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي )

نيفتد يك سيستم البتّه ابستروكسيون درست كرديم و چون چندان وقتى براى خاتمهء دورهء مجلس باقى نمانده بود آن را به كار بستيم . دستهء طرفداران مصدق با ما در ابستروكسيون كه منتهى به از اكثريت انداختن جلسه بود همكارى و شركت نمىكردند و ما ناگزير از اين سيستم خاص خود استفاده كرديم . در شهر روزنامه‌فروشى را كه روزنامه‌هاى حزب توده و ظفر و غيره را مىفروخت با تير زده و كشته بودند . معلوم شد كه اين كار را خليلى مدير اقدام ، ترتيب داده است . اتحاديهء كارگران اين موضوع را علم كرد و هروقت لازم مىشد جنازهء او را به طرف مجلس مىآوردند . وكلاى اكثريت از ترس مردم جلسه را ترك و مجلس را از اكثريت مىانداختند . به محض اينكه مجلس اكثريت پيدا مىكرد و مىخواست كه دولت آمده و برنامه‌اش را مطرح كند و بعد با اخذ رأى دولت قوام السلطنه را ساقط نمايد ، فورا مىگفتيم جنازه را برداشته و مىآمدند و وكلاى اكثريت از در مخفى درمىرفتند و مجلس از اكثريت مىافتاد . به روستا مىگفتيم آقا ، جنازه را دفن نكنيد . بدين‌ترتيب عمر مجلس به آخر رسيد و نتوانست دولت قوام السلطنه را بيندازد و ما موفق شديم نخست‌وزيرى او را حفظ كنيم . او هم بلافاصله به مسكو رفت و آن موافقت‌نامهء معروف را تنظيم كرد كه بعد هم قضيهء نفت و اين‌ها پيش آمد . اين در واقع از مواردى است كه ما به يك دولت و كابينهء معيّنى رأى مثبت داده‌ايم . . . » قوام السلطنه در 30 بهمن‌ماه 1324 در رأس يك هيئت سياسى به مسكو رفت . در اين سفر از طرف دولت استالين سخت زير فشار قرار گرفت . دولت استالين از قوام السلطنه سه خواسته داشت ؛ اول : شناسايى دولت پيشه‌ورى كه از طرف فرقهء دموكرات در آذربايجان تشكيل شده بود ؛ دوم : موافقت با استمرار حضور نيروهاى ارتش سرخ در ايران براى مدت نامعلوم ؛ و سوم : واگذارى امتياز نفت شمال ايران به شوروى . قوام السلطنه تسليم فشار روسها نشد و در عوض قول و قرارهاى محرمانه‌اى با شوروى گذاشت كه بعدها به ضرر سياست شوروى در ايران تمام شد . او پذيرفت كه پس از بازگشت به ايران ، اعضاى حزب توده را براى همكارى در كابينه دعوت كند و همچنين قرارداد واگذارى نفت شمال را با نمايندهء شوروى در ايران امضا كند به شرطى كه روسها هم دست از حمايت فرقهء دموكرات آذربايجان كشيده و نيروهاى خود را نيز از ايران خارج كنند . البتّه فشار دولتهاى انگلستان و